۱. پوشش و تجهیزات حفاظتی

- پوشش مناسب: با توجه به احتمال گرمای هوا، حتماً از لباس‌های نخی، خنک، رنگ روشن و آزاد برای کودک استفاده کنید. استفاده از کلاه لبه‌دار یا دارای سایبان برای محافظت از سر و صورت کودک ضروری است.

- حمل و نقل ایمن: جهت جلوگیری از خستگی و آسیب‌های فیزیکی، برای حمل شیرخواران و کودکان خردسال از کالسکه‌های مجهز به سایبان استفاده کنید.

- آمادگی برای تغییرات جوی: همیشه یک دست لباس اضافه (در صورت تعریق یا خیس شدن) همراه داشته باشید.

-یک ساک پارچه ای یا کوله پشتی سبک تهیه کنید و وسایل مورد نیاز خود و کودکتان را در آن قرار دهید.

 

۲. تغذیه و سلامت شیرخواران و کودکان

- اهمیت تغذیه با شیر مادر: در شرایط ازدحام جمعیت و احتمال مواجهه با عوامل بیماری‌زا، تغذیه با شیر مادر بهترین راه برای محافظت از شیرخوار در برابر بیماری‌های عفونی (مانند اسهال و سایر بیماریهای ویروسی یا میکروبی) و همچنین ایجاد آرامش برای کودک است.

- تغذیه مادر: مادران شیرده حتماً باید علاوه بر مصرف کافی آب و مایعات، مقداری میان‌وعده انرژی‌زا (مانند بیسکویت، میوه خشک یا آجیل) همراه داشته باشند تا سطح انرژی و شیر خود را حفظ کنند.

- احتیاط در مصرف غذاهای آماده: با توجه به احتمال آلودگی میکروبی در محیط‌های پرجمعیت، از خوراندن شربت‌ها، میوه‌ها، غذاها یا آب‌های توزیع شده در موکب‌ها به کودکان (به‌ویژه کودکان زیر ۵ سال) خودداری فرمایید.

- آب آشامیدنی: فقط از آب‌های معدنی بسته‌بندی شده یا آب جوشیده استفاده کنید. برای احتیاط چند بطری کوچک آب آشامیدنی به همراه داشته باشید.

 

۳. بهداشت و پیشگیری از بیماری

- بهداشت دست: حتماً پودر یا ژل ضدعفونی‌کننده دست و دستمال مرطوب به همراه داشته باشید تا پیش از تغذیه کودک، دست‌های خود و کودک را تمیز کنید.

- مدیریت پوشک و نظافت: همراه داشتن حجم کافی پوشک و کیسه برای دفع زبالات جهت حفظ بهداشت محیط و کودک ضروری است.

 

۴. مدیریت ایمنی در جمعیت و پیشگیری از حوادث

- جلوگیری از مفقود شدن: جهت پیشگیری از گم شدن کودک، پیشنهاد می‌شود نام کودک و شماره تماس والدین را در یک کاغذ کوچک در جیب لباس کودک یا روی مچ دست او (با استفاده از دستبند مخصوص) قرار دهید.

- پرهیز از نقاط پرخطر: از ورود به مناطق بسیار متراکم، گلوگاه‌ها و نقاطی که امکان آسیب دیدن، گرمازدگی یا مفقود شدن کودک در آن‌ها بالا است، خودداری کنید.

- استراحت و تغذیه: در صورت امکان، از موکب‌ها درخواست کنید تا فضایی آرام و سایه‌دار جهت استراحت مادر و کودک و به‌ویژه تغذیه شیرخوار با شیر مادر در نظر بگیرند.

توصیه ها:

• در صورتی که سیر بارداری طبیعی باشد از نظر پزشکی منعی برای سفر و پیاده روی با رعایت توصیه های مراقبتی وجود ندارد ولی بعضی بارداری‌ های نیازمند مراقبت ویژه، مجوز پیاده‌روی طولانی و یا حتی سفر ندارند بنابراین قبل از سفر حتما با ماما یا پزشک خود مشورت کنید.
• از ایستادن طولانی‌مدت خودداری کنید و هر زمان احساس خستگی کردید، بنشینید و استراحت کنید. در صورت راهپیمایی هر 10 دقیقه، استراحت کوتاه داشته باشید. در صورت مسافرت بعد از 2 ساعت نشستن در وسیله نقلیه به مدت 10 تا 20 دقیقه قدم بزنید.
• به همراه خود آب و یک میان وعده سبک مانند خرما داشته باشید در طول مراسم آب کافی بنوشید .
• از قرار گرفتن در محیط‌های بسیار شلوغ، گرم یا بدون تهویه مناسب پرهیز کنید.
• لباس راحت نخی و گشاد بپوشید. کفش راحت و مناسب بپوشید از پوشیدن دمپایی خودداری کنید.
• تا حد امکان از همراهی یک نفر مطلع از وضعیت بارداری شما، برای شرکت در مراسم استفاده کنید.
• حتی الامکان از ماسک برای پوشاندن دهان و بینی استفاده کنید.
• از خوردن مواد غذایی غیر بهداشتی خودداری کنید.
• بهداشت دست حتماً رعایت شود. ژل شستشوی دست به همراه داشته باشید. قبل از غذا خوردن، حتماً دست ها را با آب و صابون بشویید.
• در صورتی که در ماه آخر بارداری هستید بهتر است از حضور در مکان های شلوغ بپرهیزید.
• مادر باردار در حین پیاده روی نباید وسیله یا کوله سنگین حمل کند.
• ازتماس با افراد دارای علائم بیماری مانند تب و لرز پرهیز کنید .

 در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر با خلاصه ای از پرونده بهداشتی بارداری خود به نزدیک ترین مرکز سیار پزشکی مراجعه نمایید:

لکه بینی، خونریزی، دردهای شکمی و پهلوها یا درد سر دل ، دردهای شکمی به همراه انقباض، کاهش یا نداشتن حرکات جنین، طپش قلب، تنگی نفس، سرگیجه، سردرد، تاری دید ، تهوع، استفراغ، سوزش سر دل، تب و لرز ،آبریزش یا خیس شدن ناگهانی، درد و ورم یک طرفه ساق و ران.

توصیه های عمومی به سالمندان 

• از چند روز قبل از شروع سفر، پیاده روی منظم داشته باشد در فواصل زمانی منظم، سالمند به خود استراحت دهد..
• مراجعه سالمند به مراقب سلامت یا پزشک خود قبل از سفر
• وسایل و داروهای لازم را به همراه داشته باشد

 این وسایل شامل: کارت شناسایی، داروهای مرتبط با بیماری های زمینه ای، چسب زخم، پودر ORS، خوراکی هایی برای پیشگیری از یبوست، قاشق و لیوان، دمپایی، صابون، چراغ قوه، بطری کوچک آب، دستمال خیس کننده یا اسپری آب می باشد.

• برای در امان بودن از آفتاب و نور شدید خورشید از عینک آفتابی، کلاه لبه دار و کرم ضد آفتاب، استفاده کند.
• دسترسی به وسایل اضافه تر از جمله: باتری اضافه برای سمعک، عصای پیاده روی، ویلچرهای مناسب (سایه بان دار) و عینک مهم است.
• وسایل توانبخشی مورد استفاده روزانه خود مثل عصا- واکر و ویلچر را همراه داشته باشد
• عکس جدید از بیمار مبتلا به آلزایمر داشته باشید.
• وسایل بهداشتی مانند ماسک، اسپری ضد عفونی کننده، صابون مایع، پوشینه ( برای سالمندانی که کنترل ادراری شان کم شده است)، روکش توالت فرنگی یکبار مصرف همراه داشته باشند.
• در صورت ابتلای سالمند به بیماری یا وجود شرایط خاص به‌طور دقیق نام بیماری و داروها و نحوه مصرف آن‌ها را در دفترچه یادداشتی نوشته شده تا در دسترس خود و همه همسفران باشد
• نسخه ها و داروهای بدون نسخه خود را در بسته بهداشتی سفر گنجانده و به اندازه کافی برای طول سفر همراه داشته باشد.
• شماره های خدمات اضطراری را به همراه داشته باشد
• سالمندانی که دندان مصنوعی دارند توجه ویژه به بهداشت دهان و دندان داشته تا از عفونت پیشگیری گردد.
• لباس ها از جنس نخ بوده و کفش ها حتما مخصوص پیاده روی متناسب با اندازه پا باشد.
• وظیفه انتقال چمدان به سالمند واگذار نشده و سالمند بار سنگین را با خود حمل ننماید.
• در صورت نیاز حتما چرخ حمل بار به همراه داشته باشد.

نکات مهم تغذیه ای

• سالمند در طول پیاده روی مایعات کافی بنوشد.
• از آب سالم، غذاهای پخته شده تازه و گرم، میوه پوست دار و شسته شده استفاده شود.
• از خوردن هرگونه سالاد و سبزیجات، ماهی، لبنیات غیر پاستوریزه و غذاهای دارای سس و کشک، خودداری شود.
• در طول سفر دقت بیشتری به غذای سالمندان داشته و از مصرف غذا و خوراک شور و چرب به ‌شدت پرهیز شده و غذاهای تازه مصرف شود.

 

توصیه های لازم به سالمندان مبتلا به بیماری های مزمن

• به منظور پیشگیری از زخم های دیابتی در طول سفر باید مدام پاها را بررسی کرده و از کفش مناسب استفاده کنند.
• با نحوه جلوگیری از لخته شدن خون در سفر آشنا بوده و بدان عمل کند.
• اگر از داروهای تزریقی مانند انسولین استفاده می‌کند حتما مراقب، پرستار و همراه وی در جریان این مسئله بوده و زمان و میزان مصرف آن را بداند. کنترل مکرر قند خون توصیه می شود.
• علایم خطر بیماری های زمینه ای از جمله فشارخون بالا، بیماری های قلبی و عروقی، افت قند خون و ... را به سالمند و همراهان وی آموزش داده شود. علائم درد قفسه سینه یا تنگی نفس را مورد توجه باشد.
• به مسئله تداخل دارویی سالمندان به دلیل مصرف تعداد زیاد دارو توجه ویژه شود. (به ویژه در صورت نیاز به استفاده از داروی جدید) برخی داروها (دیورتیک) خطر کم‌آبی و افت فشار را افزایش می‌دهند.
• سالمندان دارای اختلال شناختی در طول مدت شرکت در مراسم تا حد امکان تنها نباشند تا حس امنیت و راحتی داشته باشند، بهتر است یک نفر مراقب همراه وی باشد.
• با توجه به احتمال اضطراب و بی‌قراری بیشتر سالمندان مبتلا به آلزایمر در طول سفر، حتما قبل از مسافرت با پزشک معالج مشورت شود..
• به فرد سالمند برای ماندن در نقطه ثابت در صورت جداشدن از گروه (نه حرکت در جمعیت) آموزش داده شود و دقت شود از گروه و مسیر اصلی خارج نشود و در صورت امکان از سامانه های ردیابی یا بازوبندGPS استفاده شود.

 

کاروان هایی که  شرایط سفر برای سالمندان جهت شرکت در مراسم را فراهم می نمایند باید موارد زیر را رعایت نمایند:   

• توجه به وجود تجهیزات و امکانات لازم برای سالمندان در محل اقامت و در طول سفر از جمله ویلچر، توالت فرنگی سیار و...
• همراهی یک مراقب برای سالمندان وابسته که نمی توانند به طور مستقل غذا بخورند و یا به نظافت و بهداشت فردی خود رسیدگی نمایند.
• اعلام هر گونه بیماری مزمن پزشکی مانند فشار خون بالا و آسم یا دیابت و تمام داروهایی که مصرف می کند.به مسئولین کاروان
• کارت گردن آویز شامل: نام، نام بستگان، شماره تماس اضطراری، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای حساسیت‌زا می بایست توسط کاروان برای هر سالمند تهیه گردد.
• امکان دسترسی به وسایل توانبخشی به ویژه عصا- واکر و ویلچر فراهم باشد.
• به فرد سالمند برای ماندن در نقطه ثابت در صورت جداشدن از گروه (نه حرکت در جمعیت) آموزش داده شود و دقت شود از گروه و مسیر اصلی خارج نشود و در صورت امکان از سامانه های ردیابی یا بازوبندGPS استفاده شود.

پیشگیری از گرمازدگی:

این مسئله  مهم‌ترین خطر فصل گرما برای سالمندان است، چون مکانیسم تنظیم حرارت بدن در سن بالا ضعیف‌تر عمل می‌کند.اقدامات پیشگیرانه:

• اجتناب از حضور در ساعات اوج گرما (معمولاً ۱۱ صبح تا ۴ بعدازظهر)؛ ترجیحاً فعالیت در ساعات خنک روز
• نوشیدن مایعات به‌صورت منظم و پیش از احساس تشنگی (هر ۱۵–۲۰ دقیقه چند جرعه آب)
• پرهیز از نوشیدنی‌های کافئین‌دار یا قندی زیاد که بدن را بیشتر دفع‌کننده آب می‌کنند
• استفاده از پارچه خیس، بادبزن دستی، یا اسپری آب برای خنک نگه‌داشتن پوست
• استراحت در سایه یا فضای دارای تهویه، حداقل هر ۳۰–۴۵ دقیقه پیاده‌روی
• پوشیدن لباس نازک، گشاد، روشن‌رنگ و نخی؛ کلاه لبه‌دار و عینک آفتابی

علائم هشدار که باید جدی گرفته شود:

گرمازدگی خفیف: تعریق شدید، سرگیجه، ضعف، سردرد، تشنگی شدید، گرفتگی عضلانی

گرمازدگی شدید (فوریت پزشکی): دمای بدن بالا، پوست داغ و خشک یا برعکس تعریق شدید ناگهانی متوقف‌شده، گیجی یا کاهش هوشیاری، ضربان قلب سریع، تنفس سریع، تشنج احتمالی

اقدام فوری در صورت بروز علائم شدید:فرد را سریعاً به سایه/محل خنک منتقل کنیدلباس‌های اضافه را در بیاورید با آب خنک (نه یخ) بدن را خنک کنید و بادبزن استفاده کنید در صورت هوشیاری، مایعات کم‌کم بدهید؛ در صورت کاهش هوشیاری یا تشنج، چیزی نخورانید و فوراً اورژانس را خبر کنید

تشییع پیکر رهبر شهید مان ، رویدادی بزرگ است که در شرایط خاصی از یک تجمع عظیم بهمراه یک سوگ جمعی رخ خواهد داد. لذا بصورت همزمان دو مسئله اتفاق می افتد:

• فشار فیزیکی و حسی ناشی از ازدحام، گرما، صدا، مدت زمان طولانی.
• فشار عاطفی ناشی از سوگ جمعی، غم فقدان، سنگینی جوّ و بار تاریخی و سیاسی رویداد در چنین شرایطی، «خودمراقبتی» فقط یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای تقویت بنیه روانی یا فیزیکی است.

 

توصیه‌های زیر را در سه مرحله بیان میکنیم :

1) پیش از حضور: مدیریت انتظار و آمادگی بدنی که قبل از حضور در مراسم باید برای خود ایجاد کنید.

روان شما قبل از اینکه به آن محیط برسد، شروع به واکنش نشان دادن می‌کند.

• آمادگی فیزیکی (پایه سلامت روان): کم‌آبی و افت قند خون، اضطراب را به شدت تشدید می‌کنند. به همراه داشتن آب و یک خوراکی انرژی‌زا (مثل خرما یا شکلات و …) ضروری است. همچنین، پوشیدن لباس راحت و کفش مناسب، فشار ذهنی ناشی از ناراحتی جسمی را کم می‌کند.
• آماده‌سازی ذهنی (Acceptance): با خودتان صادق باشید. اگر می‌دانید که از شلوغی یا فضای غم‌آلود می‌ترسید، این را بپذیرید. به خودتان بگویید: «من می‌دانم این محیط چالش‌برانگیز است و اشکالی ندارد اگر احساس خستگی یا اضطراب کنم.»
• تعیین هدف: اگر قرار است به عنوان یک وظیفه کاری یا بعنوان همراهی با فرد دیگری در برنامه شرکت کنید، از قبل مشخص کنید که قرار است چقدر و تا کجا در آن فضا بمانید. داشتن یک «نقشه خروج» یا زمان مشخص برای بازگشت، به ذهن شما احساس کنترل می‌دهد.

 2) در حین مراسم: مدیریت «سوگ جمعی» و «ازدحام» در این مرحله، شما در مرکز دو موج هستید: موج جمعیت و موج احساسات.

• ایجاد «فاصله روانی» (Psychological Distancing):
  در میان جمعیت، ممکن است احساس کنید موج احساسات دیگران (گریه، فریاد، یا هیجان شدید) را به خود جذب می‌کنید و به شکلی که احساس می کنید کنترل شدت هیجانات شما ممکن است از دستتان خارج شود. در این شرایط سعی کنید در ذهنتان تصور کنید یک لایه محافظ یا یک حباب شفاف دور شما هست که اجازه نمی‌دهد هیجانات تندِ دیگران مستقیماً به سیستم عصبی شما نفوذ کند. اگر احساس کردید جوّ محیط بیش از حد سنگین شده و از توان روانی شما فراتر رفته است، حتی المقدور به گوشه یا کناری بروید، حتی اگر فقط برای چند دقیقه باشد.
  - مدیریت ورودی‌های حسی :
  اگر صداها یا تماس‌های فیزیکی زیاد شما را بیش از حد اذیت می‌کند، از هدفون یا تمرکز بر روی تنفس استفاده کنید.
• تکنیک نگاه به دور:
  اگر از نزدیکی جمعیت احساس خفقان می‌کنید، به دورترین نقطه یا به آسمان نگاه کنید تا از حالت «تونل‌زنی» که در اضطراب رخ می‌دهد، خارج شوید.
• پرهیز از بحث‌های حاشیه‌ای:
  در چنین مراسم‌هایی، تنش‌های فکری و سیاسی ممکن است بالا بگیرد. برای حفظ سلامت روان خود، از ورود به بحث‌های تند یا تحلیل‌های سنگین در میان جمعیت پرهیز کنید. هدف شما در این لحظه، «حضور آرام» است در یک مراسم عظیم.

3) پس از مراسم: تخلیه و بازسازی

زمانی که مراسم تمام شده و فشار بیرونی برداشته شده است، سیستم عصبی هنوز در حالت «آماده‌باش» است.

• جلوگیری از «تکرار هیجانی»: بعد از اتمام مراسم، تمایل شدیدی وجود دارد که مدام ویدئوها، اخبار و تصاویر مراسم را در فضای مجازی ببینید. این کار باعث می‌شود مغز شما دوباره و دوباره در آن فضا قرار بگیرد. اگر احساس کردید که این شرایط باعث میشود که دچار فشار روانی شوید که خارج از طرفیت و توان شماست،حداقل برای چند ساعت از گوشی و اخبار فاصله بگیرید.
• تخلیه عاطفی: اگر در طول مراسم بهر دلیلی احساسات خود را سرکوب کرده‌اید، پس از مراسم در خلوت خود اجازه دهید آن احساسات (گریه، خشم یا حتی سکوت) تخلیه شوند. سرکوب کردن در محیط جمعی، باعث ایجاد «فشار روانی پس‌ماند» می‌شود.
• بازگشت به محیط امن: به محیطی بروید که برای شما حس امنیت و آرامش می‌دهد (خانه، طبیعت، یا کنار یک فرد نزدیک و آرام). فعالیت‌های ساده مثل دوش گرفتن یا گوش دادن به موسیقی بسیار آرام، به بدن کمک می‌کند تا از حالت «جنگ یا گریز» خارج شود و بدون شک از هر کاری آرامش بخش تر میتواند خواندن قرآن و انجام خیرات به نیت علو درجات روح بلند آن عزیز باشد.

توصیه های طب ایرانی برای شرکت در مراسم تشییع رهبر شهید 

حضور در مراسم مختلف و تجمعات انبوه بخشی از زندگی اجتماعی است اما به دلیل محدودیت امکانات از نظر فضای فیزیکی، شرایط آب و هوایی و ویژگیهای فردی ممکن است چالشها یی برای سلامتی به وجود بیاورد. با توجه به اینکه مراسم در روزهای گرم سال برگزار میشود توصیه های زیر برای حضور بهتر و ایمن تر کمک میکند:

• با توجه به گرمای هوا قبل از حضور در مراسم از مصرف مواد غذایی که مزاج گرم دارند پرهیز کنید این نوع غذاها باعث تشنگی بیشتر میشوند و تحمل گرما را کم میکنند نمونه مواد غذایی که باید در هوای گرم پرهیز شوند : سیر ، پیاز، تره ، نعنا، خرما، موز ، انبه، کنجد، گردو انواع مغزها به جز مغز بادام، خوراکیهای سرخ شده در روغن ، خیارشور و دیگرخوراکیهای شور، فست فودها و اغذیه ای که ادویه زیاد دارند، فلفل و زنجبیل و دارچین
• توصیه میشود از مواد غذایی مانند سوپهای سبزیجات، ابگوشت، ماست و دوغ کم نمک، میوه های آبدار مانند طالبی، هندوانه، خربزه، هلو ، آلو و خیار سبزیجاتی مانند کاهو و کدو و اسفناچ و گوشت مرغ و ماهی
• حتما یک بطری کوچک آب همراه داشته باشید. قطعا این میزان آب در ساعات طولانی کافی نخواهد بود، اما اگر در مسیر آب پیدا نکنید به شما کمک خواهد کرد. (می توانید چند حلقه لیموترش تازه به این آب اضافه کنید ) مقدار کمی شکر و نمک یا ساشه یا قرص جوشان او‌آر‌اس همراه داشته باشید تا در صورت تعریق زیاد و احساس گرمازدگی همراه با آب میل کنید
• نوشیدنی‌ها و آبمیوه‌هایی مانند آب سیب، آب سیب و هویج همراه قدری از پورۀ آنها، آب کامل پرتقال (همراه با بخش سفید) و شربتهایی مانند شربت تخم بالنگو یا تخم شربتی همراه با گلاب ، شربت عسلاب و آب نارنج همراه با تخم بالنگو یا شربتی از مایعات مفید و توصیه شده هستند البته افرادی که مبتلا به دیابت میباشند باید در مصرف شربتها احتیاط کنند .
• استراحت و خواب مناسب داشته باشید  بخصوص خواب شبانه مناسب از خشکی بدن جلوگیری میکند و خطر گرمازدگی را کم میکند.
• افراد سالخورده و سالمندان، کودکان، مادران باردار، افراد با مزاج گرم و به خصوص گرم و خشک بیشتر در معرض عوارض گرمای هوا و گرما زدگی هستند و حتما توصیه های ایمنی را جدی بگیرند
• از البسه نخی و خنک و کلاه لبه دار استفاده کنید حرکت در سایه و راه رفتن در کناره های جمعیت نیز کمک کننده است. از حضور در تجمع و ازدحام بیش از حد خودداری کنید تا جمعیت بیش از این فشرده نشده و برای شما و دیگران مشکل آفرین نباشد.
• چنانچه فرزند کوچک و خردسالی دارید، به هیچ وجه آنان را به محل های شلوغ که ازدحام جمعیت هست نبرید. همچنین لازم است برای کودکان آب و خوراکی مناسب به همراه داشته باشید.
• اگر بیماری خاصی دارید حتما داروی خود را به اندازه یک وعده همراه داشته باشید .
• ازدحام زیاد برای برخی افراد باعث *«پانیک»* یا *«تنگی نفس عصبی»* می‌شود در محیط‌های پرجمعیت، وقتی فضای شخصی ما محدود می‌شود، مغز پیام خطر صادر می‌کند. در نتیجه ضربان قلب بالا می‌رود و تنفس سطحی می‌شود. این یک واکنش کاملاً طبیعی بدن است که باید با مدیریت ذهن و بدن کنترل شود.. سه تکنیک زیر در این موارد کمک کننده است:
• روش کنترل استرس با تنفس مربعی( ۴ ثانیه دم، ۴ ثانیه حبس، ۴ ثانیه بازدم )
• نگاه به دوردست به جای تمرکز روی جمعیت، به دورترین نقطه ممکن نگاه کنید.
• فشار آب سرد: اگر به آب دسترسی دارید، کمی آب سرد روی مچ دست‌ها یا صورت بزنید.

پیام های زیر نویس:

• در صورت حضور در مراسم و تجمعات یک بطری آب یا نوشیدنی مناسب به همراه داشته باشید.
• برای جلوگیری از گرمازدگی، از ماندن طولانی زیر آفتاب خودداری کرده و ترجیحا از کلاه لبه دار یا چتر استفاده کنید.
• پسماندموادغذایی را درسطل زباله قرار دهید.
• در صورت ضرورت اقامت در محل های اسکان موقت یا اضطراری، ترجیحا از پتو، ملحفه، حوله، لیوان و وسایل شخصی استفاده نمائید.  
• قبل و بعد از مصرف مواد غذایی دست ها را به مدت 20 ثانیه با آب و صابون بشویید.
• برای سلامتی خود وهمراهان از استعمال دخانیات در مکانهای عمومی و مراسم تشییع خودداری نمائید.
• به منظور حفظ محیط زیست و جلوگیری از بروز بیماری ها از بطری آب اختصاصی و لیوان شخصی استفاده کنید.
• در صورت هرگونه شکایت بهداشتی یــا گزارش موارد بیماریهای مرتبط با آب و غذا با شماره تلفن 190 سامانه تماس حاصل نمایید
• چنانچه مبتلا به دیابت، فشارخون یا بیماری های قلبی می باشید، داروهای خود را به همراه داشته و به موقع مصرف نمایید.
• مراقب سالمندان، کودکان و افراد دارای بیماری های زمینه ای در مراسم تشییع باشید.
• مادران باردار، دارای فشار خون و دیابت از حضور در محل تجمع خودداری نموده و از مسیرهای خلوت و حاشیه جهت همراهی در مراسم استفاده کنند.
• افراد سالمند در مسیرهای خلوت و سایه حرکت کرده و در صورت احساس خستگی در محل های موکب استراحت نمایند.