فشار خون بالا مهم ترین عامل خطر قابل پیشگیری بیماری های قلبی و عروقی و یک چالش سلامتی در سطح جهان است و عامل اصلی انواع سکته های قلبی، مغزی – بیماری های عروق محیطی، نارسایی قلبی و نارسایی کلیه می باشد و در صورت عدم تشخیص به هنگام می تواند عوارض جدی برای فرد و جامعه به دنبال داشته باشد.

علیرغم سهولت اندازه گیری فشار خون و در دسترس بودن داروهای موثر، ایمن و کنترل کننده فشار خون، طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2023 فشار خون بالا حدود 28/1 میلیارد نفر از افراد 30 تا 79 سال در جهان را تحت تاثیر قرار داده است در حالی که قریب به 46 درصد بیماران از بیماری خود مطلع نیستند. همچنین 42% مبتلایان تحت درمان هستند و حدود یک پنجم این بیماران (21%) فشار خون با کنترل مطلوب دارند.

بر اساس نتایج پیمایش ملی عوامل خطر بیماری های غیرواگیر در سال 1400 بیش از 32درصد افراد 18 سال و بالاتر کشورمان فشار خون بالا داشته اند (فشار خون سیستولیک 140 میلیمتر جیوه و بالاتر یا فشار خون دیاستولیک 90 میلیمتر جیوه و بالاتر) و 61.5 درصد مبتلایان به فشار خون بالا از بیماری خود اطلاع داشته و 52 درصد آنها برای کنترل بیماری خود دارو دریافت می کرده اند و 42 درصد آنها هم فشار خون کنترل شده و مطلوب داشته اند.

در همین راستا و در ایام جنگ و از آنجا که استرس باعث افزایش سطح کاته کولامین و کورتیزول در گردش خون و به تبع آن افزایش فشار خون در طی زمان می شود و نظر به تغییراتی که در سبک زندگی افراد به دلیل جنگ، تحمیل شده است از جمله تغییر در الگوی تغذیه ای و افزایش وزن، کاهش فعالیت بدنی، احتمال افزایش مصرف دخانیات، کاهش مراجعات برای مراقبت های دوره ای و احتمال اخلال در مصرف داروهای مربوطه، پرداختن به این مقوله به بهانه روز جهانی فشار خون بالا از اهمیت بیشتری نسبت به سالهای گذشته برخوردار است.

شعار جهانی امسال «فشار خون بالا را با هم کنترل کنیم – Controlling hypertension together!» و طبق پیشنهاد سازمان جهانی بهداشت پیام «فشار خون بالا را با هم کنترل کنیم: فشار خون خود را مرتبا بررسی کنید، قاتل خاموش را شکست دهید – Controlling hypertension together: check your blood pressure regularly, defeat the silent killer» می باشد.

روز جهانی فشار خون بالا بستری حیاتی برای بسیج تعهدات سیاسی، مشارکت جوامع و تقویت ضرورت اقدام پایدار و مبتنی بر شواهد در سطح جمعیت فراهم می کند. روز جهانی فشار خون بالا در سال 1405 با تمرکز بر تقویت آگاهی، بهبود میزان تشخیص و ترویج کنترل پایدار فشار خون خواهد بود.

برگزاری این مناسب فرصت مناسبی است تا در جهت محقق شدن اهداف این شعار به سرفصل های زیر بپردازیم:

• افزایش آگاهی در مورد فشار خون بالا به عنوان یک عامل خطر مهم در بیماری های قلبی عروقی – مغزی و کلیوی
• تشویق افراد برای اندازه گیری فشار خون خود و درک اهمیت اندازه گیری آن برای سلامت طولانی مدت آنها
• آموزش جامعه در مورد اندازه های طبیعی و غیرطبیعی و مفهوم فشار خون خاموش
• تاکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام از طریق اندازه گیری منظم فشار خون
• شفاف سازی تفاوت بین واقعیت و شایعات مربوط به فشار خون بالا
• افتراق بین عوامل خطر قابل تغییر و غیر قابل تغییر مرتبط با فشار خون بالا
• ارتقای شیوه زندگی شامل رژیم غذایی سالم – فعالیت بدنی – مدیریت استرس
• تاکید بر پایبندی به درمان

نظارت مشترک:

ثبت فشار خون در خانه برای بررسی الگوها و به اشتراک گذاشتن آن با پزشک.

سیستم پشتیبانی:

یکدیگر را تشویق کنید که به عادات سالم پایبند باشند، مانند پیاده‌روی با هم یا پختن غذاهای سالم.

پایبندی به مصرف دارو:

از یکدیگر در مصرف مداوم داروهای تجویز شده حمایت کنید، زیرا بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا به داروهای متعددی نیاز دارند.

کاهش استرس:

با هم راه‌هایی برای آرامش پیدا کنید ( مانند تمرین تنفس عمیق و آهسته، یوگا یا تای چی)
و با روزانه ۷ تا ۹ ساعت خوابیدن، خواب سالم را تجربه کنید.

داشتن یک زندگی پراسترس می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود. وقتی استرس دارید، بدن به یک تهدید واقعی یا فرضی پاسخ می‌دهد که منجر به تپش قلب، سفت شدن عضلات و تعریق می‌شود. همه این موارد باعث می‌شوند قلب شما سخت‌تر کار کند، فشار خون و همچنین سطح قند و چربی خون را افزایش دهد. آنها همچنین خطر تشکیل لخته و انتقال آن به قلب یا مغز را افزایش می‌دهند که می‌تواند باعث حمله قلبی یا سکته مغزی شود.

در حالی که برخی افراد روزانه به دلیل شغل پرمخاطره خود استرس دارند، رویدادها می‌توانند باعث افزایش موقت استرس شوند. این می‌تواند شامل شکست در یک رابطه یا از دست دادن یکی از عزیزان، نقل مکان به خانه جدید، ترک تحصیل ، از دست دادن شغل یا حتی حنگ و حوادث طبیعی باشد. سایر رویدادهای استرس‌زای روزمره شامل ترافیک، فشارهای کاری یا مسئولیت‌های خانوادگی است. آنها همچنین می‌توانند رویدادهای مداوم مانند عدم توانایی در تهیه غذا، عدم توانایی در یافتن شغل و/یا عدم توانایی در یافتن خانه‌ای مقرون به صرفه باشند.

مراحل استرس:

مرحله ۱ : یک رویداد استرس‌زا عموماً در پاسخ به یک تجربه آسیب‌زا، مانند تصادف رانندگی، اتفاق می‌افتد. در رویدادهای مرحله ۱، که معمولاً به عنوان پاسخ جنگ یا گریز شناخته می‌شوند، بدن شما با ترشح کاته کولامین ها، قندها و چربی‌های ذخیره شده را آزاد می‌کند که به شما هوشیاری موقت می‌دهد.

در مرحله ۲، بدن تلاش می‌کند تا در حالی که در حالت آماده‌باش بالا قرار دارد، به حالت عادی برگردد.
در مرحله ۳، بدن پس از مصرف انرژی بیشتر از آنچه می‌تواند تولید کند، خسته می‌شود. در این مرحله، شما بیشتر مستعد ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، فشار خون بالا و بیماری‌های روانی هستید.
استرس می‌تواند منجر به رفتارهای ناسالمی شود که خود مشکلات فشار خون را بدتر می‌کنند، مانند نوشیدن بیش از حد الکل یا سیگار کشیدن. حمایت افراد خانواده یا دوستان می‌تواند استرس را کاهش دهد.
به عنوان یک خانواده، ایجاد یک محیط آرام و پرورش‌دهنده برای کاهش استرس مفید است. اگر عکس این قضیه صادق باشد، به عنوان مثال اگر مشاجره یا احساس انزوا وجود داشته باشد، می‌تواند اوضاع را بدتر کند.

در بهترین حالت، خانواده‌ها باید با برقراری ارتباط در مورد چالش‌ها، به اشتراک گذاشتن مسئولیت‌ها، تشویق دیگران به سالم بودن و شرکت در فعالیت‌های خانوادگی برای آرامش و پیوند، استرس را کاهش دهند. برای ایجاد یک محیط پرورش‌دهنده، حمایت از یکدیگر و ارائه کمک و پیشنهادهای سازنده، به جای تمرکز بر انتقاد از اشتباهات یکدیگر، مفید است.

ارتباط با یک کارشناس سلامت روان نیز می‌تواند به شما کمک کند تا احساسات خود را بیرون بریزید. به همین دلیل، بنیاد قلب و سکته مغزی کانادا توصیه می‌کند قبل از مراجعه به متخصص سلامت، آنچه را که شما را آزار می‌دهد، یادداشت کنید و سوالاتی را برای پرسیدن آماده کنید. به اشتراک گذاشتن اطلاعات در مورد چالش‌هایی که با آن روبرو هستید، از جمله مشکلات مالی، روابط یا خواسته‌های کاری که باعث ایجاد استرس می‌شوند، می‌تواند مفید باشد.

تکنیک‌های مقابله با استرس:

در حالی که هر مورد متفاوت است، می‌توانید از تکنیک‌های ذهن‌آگاهی نیز برای کاهش استرس خود استفاده کنید. انجمن فشار خون بالا کانادا توصیه می‌کند: "یاد بگیرید چیزهایی را که می‌توانید و نمی‌توانید کنترل کنید، تشخیص دهید. سعی کنید تکنیک‌های آرامش‌بخشی را یاد بگیرید، ورزش کنید، اهداف واقع‌بینانه تعیین کنید و در مواقع دشوار با عزیزان یا یک درمانگر صحبت کنید."

کودکان

کودکان برای کنترل فشار خون خود به ورزش منظم، رژیم غذایی متعادل و خواب کافی نیاز دارند. به عنوان یک بزرگسال، محدود کردن زمان استفاده از صفحه نمایش برای کمک به خواب آنها، بخش مهمی از رشد آنهاست. در واقع، خواب نامناسب می‌تواند فشار خون را افزایش داده و احتمال ابتلا به فشار خون بالا را افزایش دهد.
موارد اضطراری فشار خون بالا در کودکان نادر است، اما اگر فشار خون بالا یا پایین دارند، باید به آنها کمک کنید تا سبک زندگی خود را تغییر دهند تا با افزایش سن، سلامت خود را بهبود بخشند.

جوانان

جوان بودن می‌تواند استرس‌زا باشد، بنابراین آنها به حمایت نیاز دارند. درس خواندن و امتحان دادن می‌تواند سطح استرس را افزایش دهد، در حالی که آنها در دوره گذار هستند که بدنشان در حال رشد است و تصمیم می‌گیرند با زندگی خود چه کنند. فراهم کردن یک محیط خانوادگی پرورش‌دهنده برای آنها مفید است تا به آنها در مقابله با مشکلات بلوغ کمک کند. با توجه به ارتباط بین سلامت جسمی و روانی، باید آنها را به ورزش و داشتن یک رژیم غذایی متعادل تشویق کنید.

جوانان احتمالاً در معرض وسوسه‌هایی هستند که می‌توانند بر سلامت قلب تأثیر بگذارند، مانند الکل و سیگار، بنابراین باید عادات خوب ایجاد شود. در واقع، تصور می‌شود که دوره بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی یک دوره کلیدی رشد است که در طی آن رفتارهای سلامت قلب و عروق ایجاد یا از بین می‌روند.

میانسالان:

هنگامی که بزرگسالان وارد میانسالی (30 تا ۶۰ سالگی) می‌شوند، در برابر فشار خون بالا آسیب‌پذیرتر می‌شوند، به این معنی که نیاز به ورزش، بیشتر از همیشه است. در واقع، با افزایش سن، میزان ابتلا به فشار خون بالا بیشتر می‌شود. در یک مطالعه کمی بیش از نیمی (۵۱٪) از بزرگسالان ۶۰ تا ۷۹ ساله در مقایسه با ۲۲٪ از بزرگسالان ۴۰ تا ۵۹ ساله، فشار خون مرحله ۲ داشتند.

جای تعجب نیست که با افزایش سن، کنترل فشار خون اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این به معنای ورزش منظم و همچنین کنترل مصرف نمک است. به بزرگسالان توصیه می‌شود که مصرف سدیم روزانه خود را به کمتر از ۲ ‌گرم کاهش دهند. اگرچه این می‌تواند چالش‌های خود را داشته باشد، اما می‌توان با گذشت زمان با خوردن نمک کمتر سازگار شد.

سالمندان:

وقتی سن شما بالاتر می‌رود، حفظ ارتباط با دوستان و خانواده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا خطر فوت دوستان افزایش می‌یابد، در حالی که کاهش تحرک نیز بر توانایی تعامل با یکدیگر تأثیر می‌گذارد. مانند همیشه، باید ارتباط بین سلامت روان و جسم را درک کنید. مصرف داروهای تجویز شده و همچنین نظارت منظم بر سطح فشار خون برای هرگونه تغییر نگران‌کننده، به طور فزاینده‌ای ارزشمند است. همچنین باید تا حد امکان از نظر جسمی فعال باشید. ورزش‌های مناسب برای سالمندان معمولاً باید کم‌فشار باشند، مانند پیاده‌روی، شنا و یوگا.

• فشار خون

• فشار خون یک عدد نیست، داستان زندگی است.
• زندگی سالم با قلب سالم آغاز می شود، فشار خونت را کنترل کن.
• اندازه گیری فشارخون، راهی ساده و آسان برای حفظ سلامتی.
• با پایبندی به درمان، فشارخون خود را کنترل کنید.
• پایش فشارخون در منزل امری کلیدی، در مدیریت بیماری است.
• مصرف غذاهای فرآوری شده و بسته بندی شده حاوی نمک، شکر و چربی زیاد را محدود کنید.
• امروز عدد فشار خونت را بدان، فردا سلامتت را تضمین کن.
• نگذار فشار خونت از کنترل خارج شود! امروز اقدام کن.
• با کنترل فشارخون از بروز سکته های قلبی و مغزی و نارسایی کلیوی جلوگیری کنیم.
• تشخیص زودهنگام فشارخون باعث کاهش عوارض آن خواهد شد.
• با کنترل فشار خون بالا از بروز سکته های قلبی و مغزی و نارسایی کلیوی جلوگیری کنیم.
• کنترل فشارخون، کلید سلامت پایدار.
• در صورتیکه كه ميزان فشار خون شما طبيعي است، هر سال فشار خون خود را اندازه گیری کنيد.
• فشار خون بالا بدون علامت است و حتما" باید با فواصل مناسب بر حسب شرایط جسمی اندازه گیری شود.
• انتخاب ورزش های دسته جمعی شما را به تداوم ورزش تشویق می کند.
• وزن مناسب خود را حفظ کنید و زندگی سالمی داشته باشید.