بسیج اطلاع رسانی سلامت

آنفلوآنزا چیست؟

انفلوآنزا یکی از بیماری های ویروسی است که بر سیستم تنفسی تاثیر می گذارد و بسیار مسری است. معمولا بیشتر مبتلایان طی ١ تا ٢ هفته درمان می شوند. اما در برخی از بیماران، این بیماری می تواند بسیار خطرناک و مزمن شود؛ به ویژه در سالمندان، نوزادان و مبتلایان به بیماری های مزمن.

آنفلوانزای انسانی بیماری بشدت واگیر می باشد و معمولا بوسیله سرفه و عطسه یک فرد بیمار منتشر می گردد.این بیماری با بیماری سرماخوردگی متفاوت است. ۴ گونه ویروس آنفلوانزا تاکنون شناسایی گردیده است شامل :D-C-B-A

الف-نوع A ویروس آنفلوانزا باعث بیماری در انسان و حیوان می گردد و منجر به مشکلات بهداشت عمومی می گردد. داده های تاریخی بیانگر خطر انتقال آنفلوانزا بین حیوانات و انسان و توانایی بالقوه ایجاد خطر پاندمی (جهانگیری) با این نوع ویروس می باشند.

ب-نوع B ویروس آنفلوانزا در جامعه انسانی در گردش می باشد و عامل اپیدمی های(همه گیری یا طغیان ) فصلی می باشد. تحقیقات اخیر نشان داده است که حتی فوک های دریایی می توانند به این نوع ویروس آلوده شوند.

ج-نوع C ویروس آنفلوانزا می تواند هم انسان و هم خوک را آلوده نماید اما بطور کلی منجر به بیماری متوسط شده و بندرت نیز گزارش می شود.

نوع D ویروس آنفلوانزا بطور اولیه گاو را آلوده می نماید و مشخص نشده است که می تواند سبب آلودگی یا بیماری در انسان گردد.

بطورکلی آنفلوانزا با میزان ابتلای تخمینی سالیانه ۵-١۰ درصد در بالغین و ٢۰-٣۰ درصد در کودکان رخ می دهد.ناخوشی یا بیماری حاصله میتواند منجر به بستری شدن در بیمارستان یا مرگ بویژه و عمدتا در گروههای پرخطر(کودکان، سالمندان،افراد دارای بیماری مزمن)گردد.اپیدمی های بیماری می تواند منجر به غیبت از کار در گروههای کاری بزرگ و یا مدارس و کاهش تولید گردد.

راه های انتقال

ویروس های آنفلوآنزا از طریق عطسه و سرفه فردی که دچار این بیماری شده، در هوا پراکنده می شوند. این ویروس ها می توانند از طریق مخاطات (مخاط چشم، بینی یا دهان) وارد بدن شوند. در اماکن شلوغ، انتقال ویروس آنفلوآنزا سریع تر صورت می پذیرد. متاصلانه فردی که هنوز دچار علایم این بیماری نشده - و شاید خودش هم از بیماری اش خبر نداشته باشد - نیز می تواند ویروس آنفلوآنزا را به دیگران منتقل کند. بیماری آنفلوآنزا، به ویژه در ٣ روز نخست ابتلا به بیماری، بسیار مسری است.

علائم و نشانه ها

رایج ترین علایم آنفلوآنزا عبارتند از:

  • سردرد
  • تب و لرز
  • عطسه و سرفه
  • آبریزش بینی
  • گلودرد
  • درد عضلانی

آنفلوانزای فصلی با شروع ناگهانی تب، یا احساس تب/ لرز، سرفه (معمولاً خشک)، سردرد، درد عضلانی و درد بدن، خستگی، گلودرد و آبریزش بینی مشخص می شود. گاهی تب وجود ندارد.

گاهی اسهال و استفراغ دیده می شود که اسهال و استفراغ در کودکان شایع تر است.

اما در سالمندان و افراد دارای نقص سیستم ایمنی تب بروز نمی کند. علائم غیر معمول آنفلوانزا از جمله ضعف بسیار شدید در سالمندان مراکز نگهداری سالمندان رخ می دهد. آنفلوانزای بدون عارضه در اکثر موارد طی 3 تا 7 روز بهبود می یابد، اگرچه ممکن است سرفه و ضعف بیش از دوهفته بویژه در سالمندان و بیماران مزمن ریوی باقی بماند.

افتراق های عمده بیماری آنفلوانزا با سایر بیماریهای شایع

علایم

کروناویروس (کووید-19)

سرماخوردگی

آنفلوانزا

آلرژی

آسم

علائم از خفیف تا شدید

(شروع تدریجی علائم)

(شروع ناگهانی علائم)

(شروع ناگهانی علائم)

(شروع تدریجی یا ناگهانی علائم)

مدت زمان علائم

7-25 روز

کمتر از 14 روز

7-14 روز

جندین هفته

می تواند سریع یا بیشتر طول بکشد

سرفه

شایع(معمولاً خشک)

شایع و خفیف

شایع(معمولاً خشک)

نادر(معمولا خشک)

شایع(می تواند خشک یا مرطوب باشد)

خس خس سینه

ندارد

ندارد

ندارد**

ندارد**

شایع

تنگی نفس

گاهی اوقات

ندارد

ندارد**

ندارد**

شایع

درد قفسه سینه

گاهی اوقات

ندارد

ندارد**

ندارد**

شایع

تنفس سریع

گاهی اوقات

ندارد

ندارد**

ندارد**

شایع

عطسه

ندارد

شایع

ندارد**

شایع

ندارد***

آبریزش بینی

نادر

شایع

گاهی اوقات

شایع

ندارد***

گلو درد

گاهی اوقات

شایع

گاهی اوقات

گاهی اوقات(معمولا خفیف)

ندارد***

تب

شایع

در صورت وجود، کوتاه مدت است

شایع

ندارد

ندارد

احساس ضعف و خستگی

گاهی اوقات

گاهی اوقات

شایع

گاهی اوقات

گاهی اوقات

سردرد

گاهی اوقات

نادر

شایع

گاهی اوقات

نادر

بدن درد

گاهی اوقات

شایع

شایع

ندارد

ندارد

اسهال و استفراغ

گاهی اوقات

نادر

گاهی اوقات

ندارد

ندارد

لرز

گاهی اوقات

ندارد

گاهی اوقات

ندارد

ندارد

کاهش حس چشایی و بویایی

گاهی اوقات

نادر

نادر

نادر

ندارد

بازگشت به بالای صفحه

تشخیص و درمان

تشخیص این بیماری معمولا از طریق ارایه شرح حال کامل صورت می پذیرد. درمان این بیماری نیز مانند سرماخوردگی، استراحت کافی و مصرف مایعات است. مصرف آسپیرین یا استامینوفن نیز می تواند برخی علایم این بیماری، به ویژه تب و درد عضلانی را کاهش دهد. اما مصرف آسپیرین به کودکان و نوجوانان توصیه نمی شود. استفاده از آنتی بیوتیک ها نیز برای درمان آنفلوآنزا ضرورت ندارد اما گاهی اوقات برای پیشگیری از عاضه پنومونی (ذات الریه)، مصرف آنتی بیوتیک ها توصیه می شود.

پیشگیری

از تماس مستقیم با فرد مبتلا و لس اشیائی که او با آنها تماس داشته، پرهیز کنید. دست هایتان را به طور مرتب بشویید. استفاده از واکسن آنفلوآنزا نیز می تواند سودمند باشد؛ بویژه برای سالمندان بالای ۶۵ سال، مبتلایان به بیماری های مزمنی مانند دیابت، مبتلایان به عفونت های تنفسی و مراقبان افراد بیمار یا سالمند.

راهنمای خودمراقبتی برای پیشگیری از آنفلوآنزا در ۱۴ گام

1. در فضاهای بسته با ازدحام بالای جمعیت، نظیر مترو، اتوبوس، کلاس درس، خوابگاه، آسایشگاه و ....، به دلیل آنکه احتمال گسترش ویروس های تنفسی از جمله آنفلوانزا بسیار زیاد است، حتما از ماسک استفاده کنید.
2. از تماس نزدیک با افراد بیمار پرهیز کنید. 
3. در برخورد با افراد بیمار حتماً از ماسک استفاده کنید.
4. در صورت بروز علائم حاد تنفسی در منزل بمانید.
5. دست‌های خود را مرتب با آب و صابون بشویید.
6. چشم‌ها، دهان و بینی خود را با دست آلوده لمس نکنید.
7. هنگام عطسه و سرفه دهان و بینی خود را با دستمال یا آرنج بپوشانید.
8. مایعات کافی بنوشید و خواب و تغذیه سالم داشته باشید.
9. رفتارهای خودمراقبتی را برای پیشگیری از آنفلوانزا تقویت کنید.
10. از لمس پرندگان و حیوانات بیمار یا مرده خودداری کنید.
11. فرد بیمار را از سالمندان، زنان باردار و افراد پرخطر جدا نگه دارید.
12. تهویه مناسب محیط را رعایت کنید.
13. اگر در گروه‌های پرخطر هستید واکسن آنفلوانزا را دریافت کنید.
14. چنانچه فرزند / دانش آموز شما علائمی نظیر تب، سرفه، بدن درد و آبریزش بینی دارد، از حضورش در مدرسه اجتناب کنید.

خدماتی که در مراکز خدمات جامع سلامت ارائه می شوند

واکسیناسیون سالانه آنفلوانزا امروزه برای تمام افراد بالای ٦ ماه سن توصیه می‌شود، اما با عنایت به محدودیت تولید و سهمیه واکسن آنفلوانزای انسانی اختصاص یافته، براساس توصیه های بین المللی و تصمیمات کمیته ملی کشوری آنفلوانزا دستورالعمل نحوه مصرف در گروههای اولویت دار مشمول دریافت واکسن انفلوانزا به شرح زیر است:

  • اولویت اول: کسانی که در درجه اول اولویت بندی قرار دارند
    • کارکنان شاغل در بیمارستان با هماهنگی معاونت محترم درمان.
    • کارکنان شاغل در آزمایشگاه های تشخیصی و تحقیقاتی با اولویت آزمایشگاه های ویروس شناسی دولتی و دانشگاهی.
    • کارکنان شاغل در درمانگاه ها و کلینیک های تخصصی و فوق تخصصی دانشگاه های علوم پزشکی.
    • کلیه دانشجویان گروه های پزشکی و پیراپزشکی در فصول سرد سال (از مهرماه به بعد).
    • کلیه گروه های اولویت دار فوق الذکر در بیمارستان های دولتی که زیر مجموعه وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی نمی باشند، بیمارستان های غیر دولتی، خیریه، خصوصی نیز مشمول دریافت واکسن آنفلوانزا می باشند.
    • کارکنان شاغل در نظام بهداشتی کشورشاغل در واحدهای تحت پوشش شامل خانه های بهداشت، پایگاههای سلامت، تسهیلات زایمانی، مراکز جامع خدمات سلامت، ستادهای شهرستان و استان.
    • کارکنان شاغل در پایگاه های اورژانس پیش بیمارستانی (١١٥) با هماهنگی سازمان اورژانس و مدیریت فوریت های پزشکی.
    • کارکنان مستقر در پایگاهها/ مراکز مراقبت بهداشتی مرزی (پایانه های مرزی زمینی، دریایی، هوایی، ریلی).
    • کارکنان بهداشتی درمانی شاغل بخش های ارائه کننده خدمات بهداشتی و درمانی در سایر سازمان ها و ادارات دولتی با هماهنگی و معرفی نامه دستگاه مربوطه و با در نظر گرفتن اولویت های ذکر شده فوق.
    • کارکنان سازمان دامپزشکی و سازمان حفاظت محیط زیست که در قسمتهای مرتبط با پرندگان فعالیت می نمایند (برابر معرفی نامه سازمان های مربوطه).
    • کارکنان نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی شاغل در بخش‌های ارائه خدمات بهداشتی و درمانی با هماهنگی و معرفی اداره بهداشت و درمان نیروهای مذکور (با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح).
    • بیماران AIDS/HIV با هماهنگی مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری دانشگاههای علوم پزشکی.
    • بیمارانی که به هر علتی دچار ضعف سیستم ایمنی (immunocompromised) هستند: اولویت با بیماران مبتلا به بدخیمی با یا بدون شیمی درمانی یا رادیو تراپی، گیرندگان پیوند، دیالیزی، تالاسمی ماژور، آنمی سیکل سل، هموفیلی هماهنگی معاونت درمان و انجمن های مربوطه (شامل گروه سنی اطفال هم می شود) بیماران خاص و نادر و صعب العلاج با هماهنگی معاونت درمان و انجمن های مربوطه با برنامه ریزی لازم با توجه به سهمیه واکسن و رعایت اولویت بندی اقدام گردد.
    • گروه های پرخطر در جامعه ایثارگران و جانبازان (همچنین کسانی که در آسایشگاه‌های نگهداری جانبازان هستند و پرسنل این آسایشگاه ها): در این گروه اولویت با افراد دارای بیماری‌های مزمن و زمینه ای (مطابق با بند١٣)، افراد دچار ضعف سیستم ایمنی (مطابق بند ٩)، افراد مبتلا به چاقی مفرط (مطابق با بند ١٦ )می باشد.
    • کارکنان و سالمندان ساکن در مراکز نگهداری سالمندان، معلولین جسمی حرکتی، معلولین عصبی عضلانی، معلولین ذهنی، بیماران روانی مزمن،کودکان بی سرپرست و زنان آسیب دیده اجتماعی: با هماهنگی سازمان و ادارات کل بهزیستی.
    • زنان باردار و زنان تا دوهفته پس از زایمان: با توجه به اینکه آنفلوانزا در خانم های باردار با خطرات زیادی همراه است، لذا انجام واکسیناسیون برای خانمهای باردار/ یا مادران تا دو هفته بعد از زایمان در اولویت بالا قرار دارد.
  • اولویت دوم:
    • کسانی که جزو گروه پرخطر محسوب می شوند، ولی در گروه بیماران خاص قرار ندارند، با درخواست خود و تجویز پزشک می توانند از طریق بخش خصوصی و داروخانه ها واکسن را دریافت نمایند.
    • افراد ٦ ماه تا زیر ٦٥ سال که دارای بیماری های مزمن و زمینه ای: شامل بیماری های ریوی (منجمله آسم کنترل نشده و(COPD)، قلبی عروقی (منجمله بیماری قلبی عروقی پرفشاری خونisease cardiac hypertensive بنا به تشخیص پزشک معالج)، کلیوی، کبدی، نورولوژیک، هماتولوژیک، غدد (منجمله دیابت ملیتوس)، اختلالات متابولیک. اولویت در این افراد با گروههای زیر می باشد:
      • افراد مبتلا به دیابت تیپ یک و تیپ دو که عارضه دار شده اند.
      • مبتلایان به ضایعات نخاعی و بیماریهای عصبی عضلانی.
      • بیماران دارای سوء جذب شدید یا سوء تغذیه.
      • بیماران دارای نقص و سرکوب ایمنی از جمله بیمارانی که توسط دارو دچار نقص ایمنی شده‌اند.
      • افراد فاقد طحال (بدنبال عمل طحال برداری و یا نبودن مادرزادی طحال و یا asplenia functional (بعنوان مثال در آنمی سیکل سل).

پیام های آموزشی

  • استفاده از دستمال و حفاظ هنگام سرفه و عطسه در پیشگیری از شیوع آنفلوانزا نقش بسزایی دارد.
  • همه گیری آنفلوانزا علاوه بر موارد بالای ابتلاء و مرگ و میر، صدمات شدید اجتماعی و اقتصادی نیز به دنبال دارد.
  • جهت پیشگیری از بیماری آنفلوانزا بعد از سرفه و عطه و دست زدن به دهان و بینی، دست ها را با آب و صابون بشویید.
  • تزریق واکسن آنفلوانزا ٩۰-٧۰% در پیشگیری از بروز بیماری موثر است.
  • اقامت در منزل و اجتناب از تماس با دیگران در صورت ابتلا به بیماری، استراحت، نوشیدن مایعات و رعایت توصیه های پزشک معالج در بهبودی فرد مبتلا به بیماری آنفلوآنزا نقش بسزایی دارد.
  • از رها کردن دستمال کاغذی های مصرف شده در محیط خودداری کنید.
  • به طور مکرر دستهایتان را بشوئید.
  • هنگام بیماری از دست زدن به چشم ها و بینی خودداری کنید.
  • هنگام عطسه و سرفه دهان و بینی خود را بپوشانید.
  • به هنگام ابتلا به آنفلوانزا و سرماخوردگی در منزل استراحت کرده و تا بهبودی کامل از حضور در مکان های عمومی و محل کار خود خودداری کنید.
  • در زمان ابتلا به سرماخوردگی و آنفلوانزا از دست دادن و روبوسی با دیگران خودداری کنید.
  • به هنگام سرماخوردگی و آنفلوانزا تغذیه مناسب داشته و مایعات زیاد بنوشید.
  • در صورت تشدید علائم آنفلوانزا یا سرماخوردگی از خوددرمانی پرهیز نموده و هرچه سریعتر به پزشک مراجعه نمایید.
  • اکیدا توصیه می شود برای کاهش تب ناشی از آنفلوانزای جدید از مصرف آسپرین خودداری کنید.
  • در صورت مشاهده تب و خواب آلودگی در کودکان زیر دو سال، سریعا به پزشک مراجعه کنید.
  • مبتلایان به آنفلوانزای جدید، بویژه دانش آموزان مدارس و دانشجویان می توانند ٢۴ ساعت بعد از قطع تب و با تجویز پزشک به محل کار یا کلاس درس خود مراجعه نمایند.
  • واکسن آنفلوانزای فصلی، روی بیماری آنفلوانزای جدید موثر نیست ولی تزریق آن برای افراد پرخطر توصیه می شود.
  • در صورت مشاهده علائمی چون تب، سرفه، گلودرد، سردرد، لرز، کوفتگی بدن، احسان خستگی، همچنین اسهال و استفراغ به پزشک مراجعه کنید.
  • هنگام عطسه و سرفه، جلوی بینی و دهان خود را بادستمال بگیریم و بلافاصله دستمال را داخل کیسه پلاستیک گذاشته و یا در سطل زباله درب دار بیندازیم.
  • اگر از دستمال پارچه ای استفاده می کنیم روزانه دوبار آن را شسته و بعد از هربار استفاده داخل کیسه پلاستیک بگذاریم.
  • ضروری است در هنگام عطسه یا سرفه از بردن کف دستهایمان در جلوی دهان و بینی خودداری کنیم، زیرا این کار باعث می شود:
  • عامل بیماری روی دست ٢ تا ٨ ساعت باقی بماند و به وسایلی که دست می زنیم منتقل شود.
  • با دست آلوده به صورتمان دست زده یا چیزی را می خوریم که دوباره ویروس را به بدن ما وارد می کند.
  • به تلفن، صفحه کلید کامپیوتر یا دستگیره درب ها دست می زنیم و عامل بیماری به آن منتقل شده و می تواند دیگران را آلوده کند.
  • اگر بلافاصله دستمال در اختیار ندارید حداقل به جای کف دست، آستین یا لباستان را جلوی دهان و بینی بگیرید.
  • خانم های شیرده که علائم آنلفوانزا دارند بهتر است هنگام شیردادن، از ماسک استفاده کنند و یا دستمال جلوی بینی خود قرار دهند.
  • در صورت مشاهده علائم تنگی نفس، اشکال در نفس کشیدن، حال عمومی بد و یا تب بالای بیش از سه روز در مبتلایان به آنفلوانزای جدید، بیمار می بایست هرچه سریعتر توسط پزشک معاینه شود.

رسانه های آموزشی

پمفلت ها و پوسترها

سه گام کلیدی برای پیشگیری از بیماری های حاد تنفسی

مشاهده پوستر

آنچه در مورد بیماری های تنفسی باید بدانید

مشاهده پوستر

چگونه به بیماری های تنفسی مبتلا می شویم؟

مشاهده پوستر

آیا می دانید چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به بیماری های تنفسی هستند؟

مشاهده پوستر

چگونه به بیماری های تنفسی مبتلا می شویم؟

مشاهده بنر

آنچه در مورد بیماری های تنفسی باید بدانیم

مشاهده پوستر

روش های پیشگیری از بیماری های تنفسی

مشاهده پوستر

علایم و نشانه های بیماری های تنفسی

مشاهده پوستر

پوستر شستن صحیح دست ها

مشاهده پوستر

خودمراقبتی در افراد مبتلا به آنفلوآنزا

مشاهده پوستر

پیشگیری از آنفلوآنزا

مشاهده پوستر

بنرهای آموزشی

روش های پیشگیری از بیماری های تنفسی

مشاهده پوستر

علایم و نشانه های بیماری های تنفسی

مشاهده بنر

آیا می دانید چه افرادی بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری های تنفسی قرار دارند؟ (بنر)

مشاهده بنر

کلیپ های آموزشی

توصیه هایی برای والدین

مشاهده فیلم

توصیه های تغذیه ای

مشاهده فیلم

آنفلوآنزا در گروه های پرخطر

مشاهده فیلم